Vượt qua nửa vòng trái đất, Việt Nam đến với Mỹ bằng sự chân thành, lòng tin và trách nhiệm

Không cần đao to búa lớn, không cần những câu nói mỹ miều, hoa lệ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có bài phát biểu tròn vành rõ chữ, truyền tải thông điệp “HÒA BÌNH” bằng sự chân thành, lòng tin và trách nhiệm tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế Mỹ (CSIS). Và không cần bàn luận đâu xa, ngay trong chính mối quan hệ Việt – Mỹ, chúng ta cũng thấy rõ công thức này đã được áp dụng xuyên suốt gần 3 thập kỷ qua.

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế Mỹ (CSIS).

Có thể nói, Việt Nam – Mỹ là mối quan hệ lịch sử có một không hai, từ kẻ thù chiến tranh trở thành Đối tác toàn diện với kim ngạch thương mại hai chiều năm 2021 đạt gần 112 tỷ USD, tăng gần 280 lần so với mức 400 triệu USD năm 1995. Học tập theo lời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng viết “mục tiêu của chúng tôi là độc lập hoàn toàn và hợp tác toàn diện với Hoa Kỳ” và cũng đúng như tinh thần “gác lại quá khứ, vượt qua khác biệt, phát huy tương đồng, hướng tới tương lai” mà Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhiều lần khẳng định, Việt Nam và Hoa Kỳ đã đi được một quãng đường dài trong việc thể hiện sự chân thành, xây dựng lòng tin với nhau. Trước hết là hai bên có sự chân thành chia sẻ, tập trung, quyết tâm khắc phục hậu quả chiến tranh; trong đó Việt Nam đã tích cực hợp tác hiệu quả với phía Hoa Kỳ trong tìm kiếm những quân nhân Hoa Kỳ chết hoặc mất tích ở Việt Nam. Đặc biệt, trong 27 năm kể từ khi hai nước bình thường hóa quan hệ, đã có 7 chuyến thăm và làm việc của lãnh đạo cấp cao Việt Nam tới Mỹ, bắt đầu từ nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải (2005), nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết (2007), nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (2008), nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang (2013), Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (2015), nguyên Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc (2021) đến nay là Thủ tướng Phạm Minh Chính (2022). Sự chân thành cầu thị hòa bình, cùng hợp tác, phát triển chính là động lực thôi thúc Việt Nam vượt qua những rào cản quá khứ để tiến gần, kết nối với Mỹ trong những năm qua.

Tinh thần đó không phải theo kiểu “trên nóng dưới lạnh” mà ngay cả người dân Việt Nam cũng toát ra được sự chân thành, tôn trọng. Hàng trăm nghìn người Việt Nam xếp hàng dài trên phố để chào đón cựu Tổng thống Bill Clinton hồi năm 2000 và cựu Tổng thống Barack Obama năm 2016 trong chuyến thăm Việt Nam cũng đủ thấy cách nhìn lạc quan, hướng tới tương lai của người dân Việt Nam đối với nước Mỹ. Đó chính là bàn đạp để Việt Nam cởi mở hợp tác toàn diện với Mỹ trên mọi lĩnh vực từ kinh tế, giáo dục, y tế, an ninh quốc phòng. Việt Nam không ngần ngại ký kết Hiệp định Thương mại song phương Việt – Mỹ năm 2000, thành lập Đại học Fulbright Việt Nam năm 2016 và tạo điều kiện cho tàu sân bay Mỹ USS Carl Vinson đến Việt Nam năm 2018,… Sự chân thành của Việt Nam dành cho Mỹ còn hiện hữu rõ nét trong đại dịch Covid-19, mặc dù còn nhiều khó khăn, song Việt Nam đã viện trợ khẩu trang, một số vật tư y tế, chia sẻ kinh nghiệm chống dịch cho 51 quốc gia, trong đó có Mỹ; đồng thời đóng góp tài chính cho Chương trình Covax.

Nhân dân Việt Nam chào đón cựu Tổng thống B. Obama.

Sự chân thành, lòng tin và trách nhiệm thường là bộ ba không thể thiếu để xây dựng một mối quan hệ bền chặt, đi vào chiều sâu, thiết thực và hiệu quả. Trong mối quan hệ ngoại giao Việt – Mỹ cũng vậy đó là ba thứ nguyên liệu cốt lõi củng cố niềm tin, duy trì hòa bình, hợp tác toàn diện như hiện nay. Việt Nam mang đến cho Mỹ lòng tin thông qua những lần hợp tác kinh tế và cách ứng xử của mình đối với các vấn đề mang tính khu vực và thế giới. Điển hình nhất là vấn đề biển Đông, hơn ai hết, Việt Nam hiểu được sự lo ngại của Mỹ cùng nhiều quốc gia khác về sự trỗi dậy và tham vọng của Trung Quốc. Chính vì thế, Việt Nam luôn kiên định với chủ trương duy trì hòa bình, ổn định, bảo đảm an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không; bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp, giải quyết bất đồng bằng các biện pháp hòa bình, thông qua đối thoại, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế. Dù với Mỹ hay Trung Quốc hay với Nga thì Việt Nam cũng thể hiện rõ quan điểm không chọn bên, chỉ chọn chính nghĩa, sự công bằng, công lý và lẽ phải. Thậm chí, Việt Nam còn sẵn sàng sẵn sàng đóng góp vào quá trình hòa giải giữa các quốc gia (từng là địa điểm để tổ chức Thượng đỉnh Hoa Kỳ – Triều Tiên lần 2). Đó cũng chính là trách nhiệm trên vai trò là thành viên của cộng đồng quốc tế, cũng là trách nhiệm trên cương vị là thành viên không thường trực của Hội đồng bảo an Liên Hợp quốc.

Tất nhiên, quan hệ Việt – Mỹ không chỉ có một chiều mà chính Mỹ cũng đã và đang nỗ lực mang đến sự chân thành, lòng tin và trách nhiệm đối với Việt Nam. Kể từ năm 1995, đã có 4 vị Tổng thống Hoa Kỳ liên tiếp đến thăm Việt Nam và để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng nhân dân hai nước. Ngay cả khi bắt đầu nhiệm kỳ của Tổng thống Joe Biden, nhiều quan chức cấp cao của Hoa Kỳ đã đến thăm Việt Nam vào thời điểm khó khăn của dịch bệnh Covid-19 năm 2021, trong đó có Phó Tổng thống Kamala Harris và Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin. Tháng 11 năm 2021, Thủ tướng Phạm Minh Chính và Tổng thống Joe Biden đã gặp nhau tại COP26. Không phủ nhận, nhiều năm qua, Mỹ vẫn đang chân thành hàn gắn vết thướng chiến tranh, đóng góp hơn 140 triệu USD từ năm 1994. Những nỗ lực của Mỹ trong giải quyết các vấn đề chiến tranh để lại, như xử lý bom mìn và vật liệu nổ, tìm kiếm quân nhân mất tích và xử lý dioxin đã tạo nền tảng cho quan hệ hợp tác Mỹ – Việt Nam.

Trong khuôn khổ Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hiệp quốc về Biến đổi khí hậu (COP26) ở Anh, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Joe Biden.

Dưới thời Tổng thống B. Obama, Mỹ đã dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm bán vũ khí sát thương đối với Việt Nam và tiếp tục hỗ trợ Việt Nam về an ninh hàng hải, bao gồm thông qua Sáng kiến An ninh Hàng hải, chương trình Hợp tác Giảm thiểu Đe dọa và quỹ Hỗ trợ tài chính Quân sự Đối ngoại. Song song đó, đã bàn giao các tàu tuần duyên lớp Hamilton cho Việt Nam vào năm 2017 và 2020 để giúp Việt Nam nâng cao năng lực thực thi luật hàng hải. Mỹ tái khẳng định sự ủng hộ đối với những nỗ lực gìn giữ hòa bình của Việt Nam thông qua hỗ trợ Việt Nam lần đầu tiên triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc tại Nam Sudan vào năm 2018. Mối quan hệ giữa Mỹ và Việt Nam cũng phát triển rất nhanh chóng khi Mỹ tạo điều kiện cho hàng chục ngàn du học sinh Việt Nam đến học tập.

Đặc biệt, trong số hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới, Việt Nam là 1 trong 10 quốc gia được Mỹ viện trợ vaccine nhiều nhất với 5 triệu liều Moderna đã nhận. Và thật tuyệt vời, trong chuyến thăm Việt Nam lần đầu tiên của Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris, Việt Nam đã được tặng thêm 1 triệu liều vaccine Pfizer và 500.000 liều đã đến Việt Nam chỉ trong 24 giờ. Rõ ràng, mối quan hệ Đối tác toàn diện giữa Việt Nam và Mỹ đang ngày càng trở nên tốt đẹp, đi vào chiều sâu nhờ vào sự chân thành, lòng tin và trách nhiệm dành cho đối phương và cộng đồng quốc tế.

Phó Tổng thống Mỹ Harris đến thăm Việt Nam ngay trong thời điểm dịch bệnh phức tạp.

Chính vì vậy, trong khuôn khổ chuyến thăm tham dự Hội nghị cấp cao đặc biệt ASEAN – Mỹ, đặc biệt trong buổi phát biểu tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế Mỹ (CSIS), Thủ tướng Phạm Minh Chính một lần nữa nhấn mạnh sự chân thành, lòng tin và trách nhiệm. Đằng sau đó là niềm khát khao, mong mỏi một thế giới hòa bình, tốt đẹp hơn. Thủ tướng bày tỏ rằng: “Chúng ta cần nhận thức đầy đủ cả những cơ hội, thuận lợi và thách thức, khó khăn đối với hoà bình, hợp tác và phát triển trong một thế giới đang chuyển đổi mạnh mẽ, trong đó, mặt thách thức khó khăn dường như đang nổi lên nhiều hơn đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực hợp tác để xử lý hiệu quả”. Mối quan hệ Việt – Mỹ chính là một trong những minh chứng sống động cho nỗ lực vượt qua mọi thách thức, vững tin hợp tác và xử lý hiệu quả mọi cản trở. Quá khứ của Việt Nam và Mỹ từng ác liệt, đau thương là thế mà vẫn còn đóng lại được, mở ra một chân trời mới thì có căng thẳng nào giữa các quốc gia hiện nay mà không giải quyết được.

Bài phát biểu của Thủ tướng không dài nhưng từng câu, từng lời phát biểu đều cuồn cuồn niềm hy vọng thế giới hòa bình, mong mỏi các quốc gia luôn có chân thành, lòng tin và trách nhiệm bởi đó là chìa khóa để giải quyết các vấn đề còn bất đồng, khác biệt trong một thế giới đầy biến động như hiện nay, tin rằng đó cũng là là những nhân tố chủ đạo định hướng, thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương, đá phương trong thời gian tới.

Đặng Trường