Chân dung trang mạng BBC tiếng Việt – đưa con ngoại lai ngửa tay xin tiền phương tây

Những năm 1950, đất nước Việt Nam diễn ra những biến động phức tạp khi nền độc lập được giành lại từ tay phát xít Nhật và thực dân Pháp một lần nữa đối mặt với hiểm nguy. Mỹ và các nước phương Tây dần thay chân người Pháp bước vào cuộc xâm lược mới. Theo chân những trang mạng được xây dựng nhằm phục vụ cho cuộc chiến tranh phi nghĩa như VOA tiếng Việt, Đài Á Châu Tự Do RFA, một “đài tiếng Việt” khác cũng được dựng lên ở bên kia bờ Thái Bình Dương.

Một bài viết của BBC tiếng Việt.

Ngày 6/1/1952, Chính phủ Anh thông qua quyết định lập nên đài phát thanh nói tiếng Việt thông qua hãng thông tấn quốc gia BBC (British Broadcasting Corporation). Dưới sự tài trợ của Thế giới Vụ BBC (BBC World Service), cái được gọi là “Ban việt ngữ BBC” được lập lên dưới sự điều hành của John Morris, Giám đốc Cục Viễn Đông của Thế giới Vụ BBC.

Cần hiểu rằng, đây không phải lần đầu tiên Chính phủ Anh lập nên những kênh truyền thông tiếng nước ngoài mang cái mác BBC. Trước đó, Thế giới Vụ BBC vốn cũng đã tồn tại hàng chục các “Ban Ngôn ngữ” tiếng Pháp, Đức, Nga, Trung Quốc… Điều đáng nói, dù khoác lên cái mác “BBC” của thông tấn quốc gia, Chính phủ Anh thực tế lại không hề có quyền kiểm duyệt hay giám sát hoạt động của BBC hay các “Ban Ngôn ngữ” của nó. Như chính John Morris từng thừa nhận vào năm 1952: “Chính phủ Anh cũng không có quyền can thiệp vào các chương trình hàng ngày vì đó là việc của đài BBC.”

Và quả thực, có thể nói các “Ban Ngôn ngữ” như BBC Tiếng Việt về bản chất chỉ là những tổ chức “ngửa tay xin tiền”. Bởi thực chất, kinh phí vận hành mà chúng nhận được đều là các khoản viện trợ (grand-in-aid) từ Thế giới Vụ BBC, mà đến lượt mình, chính Thế giới Vụ BBC cũng đi… nhận viện trợ từ Chính phủ Anh. Mối quan hệ chuỗi mắt xích một mặt giúp Chính phủ Anh tách rời sự liên đới với BBC, nhưng nó cũng đồng thời cho phép các “Ban Ngôn ngữ” mặc sức lộng hành, xuyên tạc chính phủ các nước khác mà không chịu sự giám sát, chế tài.

Khi lần đầu tiên được thành lập, “Đài phát thanh BBC” – tiền thân của trang mạng chống phá BBC Tiếng Việt ngày nay – tỏ ra tương đối khách quan và làm đúng với nguyên tắc hoạt động mà người đứng đầu Hugh Howes đưa ra là “Bình luận các diễn biến trên thế giới cũng từ một lập trường của người Anh, nhưng đồng thời phải giữ làm sao cho công bình, thẳng thắn đối với các quan điểm khác”. Dù vậy, không khó để nhận thấy ngay từ ban đầu, BBC Tiếng Việt vốn đã mang theo tư duy của những con người cách xa Việt Nam hàng ngàn km. Nó hoàn toàn xa lạ và lệch lạc với hiện thực tại đất nước Việt Nam.

Trong suốt cuộc chiến tranh Việt Nam 1954-1975, Đài phát thanh BBC duy trì cách thức hoạt động của Hugh Howes. Khi cuộc chiến tranh bước vào những ngày tháng cuối cùng, Đài phát thành BBC cử một nhân vật “máu mặt” thân chinh đến Việt Nam: Phó Ban Việt Ngữ Judy Stowe. Thế nhưng, nhiệm vụ của Judy Stowe hoàn toàn không liên quan đến việc đưa tin về tình hình tại Việt Nam. Mục đích của bà ta, theo chính lời tường thuật của BBC Tiếng Việt, không gì khác ngoài thu thập những thành phần chống phá tiềm năng đưa về Anh để chuẩn bị cho công cuộc chống phá kịch liệt đã được lên kế hoạch từ trước. Như chính lời kể của Stowes: “Tôi tới Việt Nam vào ngày 11/3/1975. Nhiệm vụ Đài BBC giao cho tôi không phải là để làm phóng viên mà là để tuyển dụng nhân viên cho Ban Việt Ngữ mà lúc đó tôi là Phó Trưởng Ban.”

Kể từ đây, cũng như các trang mạng chống phá khác, đài phát thanh bbc từng bước lột bỏ vỏ bọc “công bình, thẳng thắn” trước đây để phơi bày chân tướng phá hoại, thù địch của nó. Và từ những năm 1997, khi Thế giới Vụ BBC chuyển hướng hoạt động chuyển giao việc vận hành các “Ban Ngôn ngữ” từ người Anh sang người nói tiếng bản xứ, các hoạt động chống phá của “Ban tiếng Việt” càng trở nên tinh vi, thâm hiểm hơn trước.

Dường như có một “đặc điểm” khá nổi bật của BBC Tiếng Việt kể từ khi người gốc Việt lên nắm quyền tại đây, đó là sau mỗi “đời” lãnh đạo, tần suất và mức độ xuyên tạc, phá hoại lại ngày càng hung hãn và lộng ngôn hơn trước. Giai đoạn 1997-2001, Trưởng ban gốc Việt đầu tiên Trần Hữu Hạnh vẫn còn phần nào giữ được sự trung thực của nghề báo, dù là một trong những người đầu tiên sử dụng chiêu bài “dân chủ, tự do” tại Việt Nam. Sang đến Nguyễn Giang và nay là Lê Quỳnh, thái độ thù địch, chống phá của các đối tượng vận hành BBC Tiếng Việt ngày càng rõ rệt. Điển hình nhất, có lẽ phải kể đến hàng loạt bài viết lợi dụng vụ án Essex để cổ xúy cho hành vi nhập cư bất hợp pháp do chính kẻ cầm đầu Lê Quỳnh chấp bút…

Để duy trì sự tồn tại một cách hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam, các “ký giả” của BBC Tiếng Việt khá tinh vi và khôn ngoan khi luôn tỏ ra là kẻ khách quan, trung lập trong việc đưa tin. Các “phóng viên” thường trú của BBC Tiếng Việt được chỉ đạo tác nghiệp báo chí thuần túy bằng cách lấy tin, phỏng vấn nhưng chưa bao giờ để lộ ý đồ chống phá khi hoạt động tại Việt Nam. Mặt khác, các “ký giá” cũng rất hiếm khi trực tiếp ký tên trên các “bài báo” trên BBC Tiếng Việt mà thông qua một “thư ký” hoặc dùng bút danh để che đậy việc làm của mình.

Cũng chính vì lý do này, thành viên của BBC Tiếng Việt có thể được xem là khá “thành công” so với các “đồng nghiệp” tại RFA. Bởi các “nhà báo RFA” như Nguyễn Tường Thụy, Nguyễn Văn hóa, Trương Duy Nhất… đều đã lần lượt bị khởi tố, xét xử vì các hành vi tội phạm như phát tán hàng trăm ngàn tài liệu chống phá, kích động gây rối an ninh trật tự, đe dọa an ninh quốc gia với đầy đủ tang chứng, vật chứng. Ngược lại, “hiện tượng bị bắt” lại chưa bao giờ xảy ra với các đối tượng thuộc BBC Tiếng Việt.

Nhưng không phải vì thế mà BBC Tiếng Việt lại tỏ ra “kém cạnh” với các trang mạng khác. Các hoạt động “đưa tin” của BBC Tiếng Việt thực chất luôn được lồng ghép tinh vi những nội dung xuyên tạc, bịa đặt. Chiêu bài quen thuộc nhất của trang BBC Tiếng Việt luôn là những thủ thuật “cắt xén” thông tin theo chiều hướng tiêu cực, bôi đen hình ảnh xã hội và con người Việt Nam. bất chấp thực tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ về mọi mặt với những bằng chứng không thể phủ nhận, được cộng đồng quốc tế ghi nhận, BBC Tiếng Việt vẫn đều đặn “lược bớt”, lấp liếm hầu hết những thông tin tích cực về nước ta. Trong những tình huống khó có thể “lược bỏ” thông tin bởi tính rộng khắp của chúng như các sự kiện APEC 2017, các chuyến thăm Việt Nam của các nguyên thủ thế giới, các “ký giả” BBC Tiếng Việt cũng sẽ luôn bới móc, tô vẽ sự kiện theo một gam màu u tối.

Dĩ nhiên, ở chiều ngược lại thì BBC Tiếng Việt cũng luôn tỏ ra nhanh nhảu và hào hứng khi Việt Nam phát hiện các hiện tượng tiêu cực. Mà theo như cái cách mà BBC Tiếng Việt vẫn tự bào chữa cho mình thì đó là “tôn chỉ hoạt động”. Những sự việc “nóng” gây bức xúc dư luận luôn được BBC Tiếng Việt xem là mảnh đất màu mỡ để bơm đặt, thổi phồng những mặt trái của xã hội Việt Nam. Nhìn vào cái cách mà BBC Tiếng Việt tỏ ra hứng khởi trước các sự kiện đó, người ta tự hỏi, những cá nhân nói tiếng Việt tại trang mạng này có thực sự coi mình là người con của đất nước Việt Nam hay không…

Luôn tự gọi mình là một “kênh truyền thông tiếng Việt” có tuổi đời khó kẻ nào sánh bằng, nhưng BBC Tiếng Việt chưa bao giờ thực sự tồn tại đúng với những gì mà chúng tự vỗ ngực xưng tên. Ngay cả trước khi hình thành, bản chất của nó đã là một tổ chức ngoại lai, do người nước ngoài đứng đầu với những tư duy, góc nhìn méo mó về đất nước Việt Nam. BBC Tiếng Việt sẽ mãi mãi là một trang mạng được kẻ khác cho phép tồn tại chỉ nhằm phục vụ cho những thủ đoạn phá hoại thành tựu của Việt Nam. Mong muốn thực sự của BBC Tiếng Việt chưa bao giờ là “đòi hỏi dân chủ” hay “vì nhân quyền”, mà chỉ là đưa Việt Nam vào vòng xoáy lệ thuộc, lạc hậu. Bài học cách đây hơn 60 năm, hay tại Libya, Syria có lẽ là lời nhắc nhở rõ ràng nhất về cái giá về sự lệ thuộc mà BBC Tiếng Việt đang tìm cách “phân phát”.

Hạnh Văn