“Chuẩn ngoại hình” với người lái tàu: Vô lý hay hợp lý?

10 năm trước khi từng nghe người ta bàn tán, chê này, trách kia về cái quy định “ngực lép” không được lái xe trong một văn bản luật nào đó, tôi cũng như bao người khác đều cho rằng điều này là “điên rồ”. Kỳ lạ, 10 năm sau, người ta lại tranh cãi nhau về quy định “ngực lép, răng vẩu” không được lái tàu, nhưng suy nghĩ của ngày hôm nay lại thật khác.

Quy định “răng vẩu, ngực lép,…” không được lái tàu gây tranh cãi

Những quy định gây tranh cãi nhiều ngày qua nằm tại Dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn sức khỏe của nhân viên đường sắt trực tiếp phục vụ chạy tàu. Theo đó, “người răng vẩu, ngực lép, thiếu tinh hoàn hoặc tinh hoàn ẩn, sỏi đường tiết niệu, đụng giập niệu đạo, dương vật kể cả đã mổ ở nam giới; Viêm cạnh tử cung, vòi trứng ở nữ giới… thuộc nhóm không đủ tiêu chuẩn sức khỏe làm việc trong ngành đường sắt”.

Báo chí, mạng xã hội đâu đâu cũng đăng tin về vụ việc này, mà chủ yếu người ta đều đưa ra những lời phản đối, cho rằng những quy định trên là không hợp lý.

Trước tình hình này, Bộ Y tế một mặt khẳng định những quy định trên được xây dựng trên cơ sở khoa học nhất định, mặt khác khẳng định đây là dự thảo lần 1 và sẽ có những thay đổi khi ra thông tư lần cuối.

Có gì mà phải lạ đến thế?

Trước đây, quy định “ngực lép” (vòng ngực dưới 72cm) không được lái xe đúng là có ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền tự do cá nhân, quyền lợi ích hợp pháp của một bộ phận không nhỏ trong xã hội. Điều này là đúng, bởi ai cũng phải được lái xe chứ, và lái xe máy thì đâu có gì là khó khăn và hạn chế đối với những người thể chất nhỏ bé. Nhưng hiện nay, quy định giành cho người lái tàu, phục vụ chạy tàu thì lại ở một khía cạnh hoàn toàn khác.

Trước tiên, chúng ta có thể nhìn ngay sang ngành hàng không. Phi công phải là người có đầy đủ các tiêu chuẩn về sức khỏe, mà bao gồm cả những quy định về độ cao, số đo 3 vòng, không khuyết tật,… Thực tế là tìm kiếm được một phi công có ngoại hình xấu thì cũng hơi khó. Đơn giản vì thực sự những chi tiết nhỏ trên cơ thể như “răng vẩu”, “ngực lép”,… nó dù chỉ là hình thức bên ngoài nhưng lại phản ánh được phần nào về tình trạng sức khỏe của con người. Ngay như kiến thức của môn triết học chúng ta từng học qua cũng nói, nội dung và hình thức có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, nội dung quyết định hình thức và hình thức là cái chứa đựng, tác động đến nội dung.

Để tuyển chọn, đào tạo phi công, tiêu chuẩn ngoại hình, sức khỏe cũng rất “khắt khe”

Ở đây, người “ngực lép” sẽ có khả năng hô hấp kém hơn người ngực to, người có một số khuyết tật nhỏ về các bộ phận trên cơ thể do sinh lý phát triển chưa đều. Tất cả nó đều xuất phát từ một số bệnh lý nào đó chưa rõ ràng.

Thế nhưng, những bệnh lý này hoàn toàn có thể ảnh hưởng, bị phản ứng trong quá trình láy máy bay, và thậm chí là lái tàu, vì đây là những công việc “căng thẳng”, cần sự tập trung cao độ. Đương nhiên là sức khỏe phải được bảo đảm ở mức tối đa, sức khỏe của họ gắn liền với tính mạng của hàng trăm, triệu người khác trên máy bay, tàu hỏa.

Ngày nay, ngành đường sắt đang hướng đến giành lại sức hút đối với người dùng khi hứa hẹn cung cấp những dịch vụ 5 sao như trên máy bay. Vậy thì, tiêu chuẩn chọn người làm việc trong ngành đường sắt hướng đến cao như ngành hàng không cũng là điều hết sức bình thường.

Thứ hai, hãy hiểu tuyển chọn vị trí làm việc trực tiếp điều khiển tàu chính là công tác tuyển dụng, tìm người tài giỏi, người xứng đáng nhất. Suy cho cùng, một người vừa có năng lực làm việc, vừa đáp ứng tiêu chuẩn về ngoại hình, sức khỏe đương nhiên sẽ hơn những người thiếu sót đúng không ạ? Tuyển dụng nhân viên của các công ty, doanh nghiệp hiện nay cũng đều như vậy.

Những điều trên đủ để nói lên rằng, có gì lạ đâu khi những quy định về ngoại hình được đưa ra đối với người trực tiếp phục vụ chạy tàu.

Nói như trên không nhằm mục đích phân biệt, đối xử với những người có một số khiếm khuyết nhỏ trên cơ thể như: răng vẩu, ngực lép,… Nhưng để tính đến những gì hoàn hảo nhất cho mọi công việc, đã đến lúc chúng ta cũng cần xem xét đâu là vị trí làm việc phù hợp nhất với khả năng, điều kiện của mỗi người. Không có suy nghĩ bất công, nếu chúng ta thực sự hiểu được giá trị của bản thân mình.

Quan trọng là dựa trên căn cứ khoa học, càng chính xác càng thuyết phục!

Nghĩ đi, cũng phải tính lại. Quy định mà Bộ Y tế cũng như các cơ quan ban ngành khác phối hợp đưa ra dù có thể hợp lý, nhưng dư luận phần đông không đồng tình vì họ chưa nhìn thấy được cơ sở khoa học của những quy định đó. Muốn giải đáp cho dư luận thì chúng ta hãy trình bày ra chính những căn cứ khoa học để đưa ra những quy định trên, một cách chi tiết và cụ thể.

Ví dụ như về việc số đo vòng ngực gây ảnh hưởng đến khả năng hô hấp, chịu áp lực không khí,… Nếu có nghiên cứu khoa học, hay dẫn chững cụ thể nào để chúng ta đưa ra chính xác con số nào sẽ ở mức đạt, con số nào ở mức chưa đạt tiêu chuẩn sức khỏe thì chúng ta cần đưa ra để mọi người cùng hiểu hơn.

Căn nguyên của vấn đề là dư luận vẫn chưa hiểu về tính liên quan giữa “ngoại hình” với “sức khỏe”, và tầm quan trọng của sức khỏe đối với người trực tiếp chạy tàu. Đây chính là vấn đề mà các cơ quan, ban ngành cần phải giải quyết, giải đáp cho người dân, thay vì chỉ đưa ra những dự thảo mới, rồi phần đông dư luận cũng không hiểu được.

Cuối cùng, cũng muốn nhắc đến câu truyện truyền thông. Chẳng hiểu sao nhiều người cứ liên hệ điểm giống nhau giữa việc quy định “ngực lép không được lái xe máy” với quy định “răng vẩu, ngực lép không được lái tàu” để rồi cho mọi người hiểu sai lầm, và ngay lập tức bác bỏ những quan điểm này. Nếu có thể, khi nhìn nhận một vấn đề, hãy phân tích những điểm khác nhau để chúng ta tìm ra được lời giải đáp của nhiều vấn đề.

Bút Danh